[responsivevoice_button button rate=”1″ pitch=”1.2″ volume=”0.8″ voice=”Polish Female” buttontext=”czytaj treść artykułu”]

Krótka charakterystyka szlaku: w przeciwieństwie do Drwęcy, Osa jest nieuczęszczana przez kajakarzy. Rzeka płynie przez tereny w większości pozbawione większych kompleksów leśnych, z uwagi na obfite zadrzewienie w bezpośrednim pobliżu sprawiająca miejscami wrażenie rzeki dzikiej i puszczańskiej; nie nadaje się dla osób rekreacyjnie traktujących kajakarstwo, bo przeszkód jest wiele; poniżej ujścia Lutryny przez kilka kilometrów bardzo brudna; od Słupskiego Młyna do ujścia Gardęgi rezerwat przyrody „Dolina Osy”

Położenie: Pojezierze Ilawskie, dopływ Wisły
Odcinek dostępny dla kajaka: jezioro Szymbarskie – Zakurzewo (112 km)
Odcinek przepłynięty (data spływu): Osówko – Zakurzewo (Osówko – Słupski Młyn sierpień 1999, Słupski Młyn – Zakurzewo sierpień 1998)

Informacje o przepłyniętym odcinku:

Ilość dni płynięcia: 3
Trudność: ZWC – ZWB
Uciążliwość: u 4-5
Malowniczość: **

Orientacyjny kilometraż – przeszkody i ciekawostki:

• 66,5 – Osówko, most drogowy; wikliny przerastające rzekę i zawały
• 60.03 – most między Suminem a Partęczynami
• 60,0 – jez. Płowęż
• 58,5 – wypływ z jez. Płowęż, woda brudna
• 57,0 – Płowężek, most; bystrza i przemiały
• 51,5 – Buk, ceglany most kolejowy
• 50,0 – Karolewo, most drogowy; dziki, pierwotny w charakterze odcinek, z licznymi zawałami
• 45,0 – Mędrzyce, rozmyty jaz młyński; w korycie wikliny
• 41,5 – ujście Lutryny, prowadzącej ścieki z Jabłonowa Pomorskiego
• 33,5 – Słupski Młyn, most
• 32,0 – Słupski Młyn, przenoska; aż do Rogóźna piękne lasy na brzegach i dużo przeszkód
• 20,0 » – Rogóźno Zamek, most, ujście Gardęgi, na wzgórzu ruiny zamku krzyżackiego
• 16,5 – Dąbrówka Królewska, most
• 11,0 – Owczarki, młyn, w lewo odchodzi kanał Trynka, zbudowany przez Krzyżaków, doprowadzający wodę do Grudziądza, w obrębie miasta zabudowany; przenosić kajaki na rzekę w prawo; aż do ujścia Osa jest uregulowana, na trasie sześć sztucznych progów, spływalnych
• 5,0 – Świerkocin, most
• 0,7 – Zakurzewo, most
• 0,0 » – Ujście Osy do Wisły

Literatura: J. Kuran, St. Czajkowski, Kajakiem po Mazurach i Warmii, Warszawa 1960
Organizatorzy cyklicznych spływów tym szlakiem: brak

[responsivevoice_button button rate=”1″ pitch=”1.2″ volume=”0.8″ voice=”Polish Female” buttontext=”czytaj treść artykułu”]

Rzeka płynie przez urozmaicone geomorfologicznie teren Pojezierza Dobrzyńskiego. Źródła Mieni biją w okolicy jeziora Likieckiego, na wysokości 137 m npm. W środkowym biegu Mień przepływa przez jeziora: Święte, Skępskie Małe i Skępskie Wielkie, dalej przez miasto Lipno gdzie rzeka przypomina bardziej sztuczny kanał, a w dolnym odcinku przez Kotlinę Toruńską. Długość rzeki – 53,5 km, średni spadek –. .1,8‰.

Interesujący jest odcinek Mieni pomiędzy Żuchowem i Karnkowem – teren objęty ochroną rezerwatu przyrody Przełom Rzeki Mień, utworzonego w 2005 r. Mień meandruje tu w malowniczym wąwozie, pomiędzy wysoko podmytymi brzegami. To odcinek o górskim temperamencie, z kamienistym dnem, sporymi głazami w rwącym nurcie i kilkoma niewielkimi bystrzami. Dla kajaka dostępny tylko przy podwyższonym poziomie wody. Za rezerwatem rozpoczyna się mało atrakcyjny odcinek rzeki. Z punktu widzenia kajakarstwa zwałkowego najciekawsze są dwa ostatnie, najbardziej uciążliwe i niedostępne dla kajaków dwuosobowych odcinki Mieni:

• Brzeźno – Wąkole (7 km)
• Wąkole – ujście – w pobliżu Nowogródka (6 km)

Na przepłynięcie każdego z tych odcinków należy zarezerwować sobie ok 5 godzin. Oba odcinki nadają się do kajakowania praktycznie przez cały rok.

38,8 – Skępe, przesmyk między jeziorami Świętym i Wielkim, mostek. Można zacząć spływ stąd albo na plaży nad jeziorem Wielkim – zjazd z Wymyślina koło cmentarza. W Wymyślinie widoczny z jeziora barokowy zespół klasztorny z fragmentami gotyckimi – sanktuarium Matki Boskiej Skępskiej.
35,8 – Józefkowo, wypływ rzeki z jeziora Wielkiego, mostek, zastawka – można spływać. Rzeka płynie szpalerem drzew. Niskie kładki wymagają przenoszenia kajaka.
33,5 – Żuchowo, przepust pod drogą – można nim spłynąć. Wysokie spiętrzenie. Woda odpływa na stawy rybne w lewo. Przenosić kajak do jaru za zastawką – stromo, koryto wąskie, mało wody – albo za widoczny w pobliżu duży drewniany młyn, do którego woda dopływa rurami ze stawów; wodować w zalesionym jarze za młynem. Rwący nurt, zwalone pnie w korycie, bystrza, gwałtowne spadki.
32,0 – Żuchowo, mostek z rurowym przepustem. W lesie za wsią zastawka. Przenosić kajaki w lewo na rzekę o wciąż górskim charakterze. Sztuczny próg, spływalny. Głazy.
29,8 – Most na drodze Wierzbick – Karnkowo. W odległym o 1,5 km Karnkowie zabytkowy kościół renesansowy. Rzeka uspokaja się. Na brzegach trzcinowiska, za nimi las. Nurt łagodny.
26,4 – Głodowo, most drogowy. Na brzegach łąki. Zniszczony wiadukt kolejowy.
23,0 – Lipno, miasto na obu brzegach rzeki. Dwa mosty drogowe, pod drugim pochyły próg, spływalny. W Lipnie urodzili się Apolonia Chałupiec – Pola Negri i Leszek Balcerowicz; warto zobaczyć kościół (XIV – XIX w.). Rzeka uregulowana. Zrzuty ścieków z obu stron powodują, że zanieczyszczenia będą wyraźnie odczuwalne przez najbliższe 10 km. Łąki, potem w okolicach wsi Biskupin – krótki przełom przez morenowe wzgórza. Zwalone drzewa, znaczny spadek, kamieniste dno.
17,0 – Maliszewo, drewniany mostek. Gliniaste progi, przy brzegu pale po dawnym młynie. Most betonowy, pod nim cementowa pochylnia – można spływać. Na brzegach olchy, za nimi łąki i pola. W korycie zwalone drzewa.
12,8 – Brzeźno, most drogowy. Rzeka wpływa w las sosnowy, nad rzeką łęgi, czasem piaszczyste urwiska, gdy rzeka podcina wydmy pokrywające teren. Bardzo dużo zwalonych drzew z których wiele wymaga przenoszenia kajaka. Średnie tempo płynięcia nie przekracza 2 km/h.
7,8 – Zieleniewszczyzna, most, przed nim próg po dawnym młynie. Można spływać, ewentualnie krótka przenoska lewym brzegiem. Po kilometrze nurt zwalnia. Na rozwidleniu płynąć w lewo w kierunku na staw przed elektrownią, a następnie (nie dopływjąc do elektrowni) po dwustu metrach przenosić się przy jazie prawą stroną około 50 m; krótka odnoga doprowadza do rzeki.
5,7 – Wąkól, most. Odcinek o dużym spadku z licznymi przeszkodami w nurcie.
2,5 – Leśniczówka Mień, most. Po kilometrze sosnowe lasy odsuwają się od rzeki, ale wciąż towarzyszą jej topole, olchy i wierzby. Na ostatnim odcinku przed Wisłą Mień płynie w głębokim korycie, ujęty stromymi skarpami. Wydostanie się na ląd jest trudne.
0,0 » – Ujście Mienia za zniszczonym mostkiem do Wisły w jej 703,7 km. Na przeciwległym brzegu Wisły – Nieszawa (ciekawy zespół zabytkowy). Aby zakończyć spływ najlepiej podpłynąć Wisłą pod prąd 1 km do promu.

Opisu szlaku dokonano na podstawie spostrzeżeń ze spływów we wrześniu 1992 (Lipno – Wąkole) oraz w lipcu 1999 (Skępe – Lipno) i kwietniu 2010 (Brzeźno – ujście).

Literatura: opisu szlaku kajakowego brak; pomocniczo np. Słownik geograficzno – krajoznawczy Polski, Warszawa 1992; Włocławek i okolice – przewodnik pod redakcją Stanisława Kunikowskiego, Włocławek 2000; Mapa topograficzna Polski – wyd. Sztabu Generalnego WP skala 1:100000.

[responsivevoice_button button rate=”1″ pitch=”1.2″ volume=”0.8″ voice=”Polish Female” buttontext=”czytaj treść artykułu”]

Jeden z bardziej interesujących pod względem technicznym w skali światowej szlak wodny. Składa się z trzech odcinków zasadniczych o łącznej długości 129,8km oraz wielu odgałęzień bocznych, tzn. jezior i pływalnych odcinków rzek uchodzących do jeziora Drużno i Zalewu Wiślanego. Kanał zaprojektowany został przez holenderskiego inżyniera Georga Jakoba Steenkiego i wybudowany w latach 1848 – 1872. Największym problemem było pokonanie 90 metrowej różnicy poziomów wód między jeziorami Drużno a Piniewo na odcinku 11 km. Steenke opracował niezwykle oryginalną koncepcje, która funkcjonuje do dziś w niezmienionej formie. Genialne rozwiązanie polegało na wybudowaniu dwóch śluz Miłomłyn i Zielona oraz pięciu pochylni (Buczyniec, Kąty, Oleśnica, Jelenie, Całuny Nowe). Pochylnie niwelują różnicę poziomów wody o 99 metrów. Statki pokonują pochylnie na specjalnych wózkach. Kanał Elbląski w XIX wieku pełnił głównie funkcje gospodarczą. Umożliwiał spławianie zboża i drewna zasobnych terenów Mazur Zachodnich do Elbląga i dalej do portów położonych nad Zalewem Wiślanym. Pomiędzy Ostródą a Elblągiem od wiosny do jesieni odbywa się żegluga odbywając spacer szlakiem wodnym kanału, możemy podziwiać interesujące rozwiązania techniczne. Dodatkowo przy pochylni w Buczyńcu można zwiedzić Muzeum Kanału Elbląskiego i maszynownie.

Proponowane są dwa warianty spływu:

• Ostróda – Elbląg długość 80 km. czas 4 dni
• Miłomłyn – Elbląg długość 64 km. czas 3 dni

Kanał Elbląski: Miłomłyn – Elbląg

Ilość dni spływu: 3 – 4
Trudność: ZWA
Uciążliwość: u 1
Malowniczość: *** (**)

Orientacyjny kilometraż – przeszkody i ciekawostki:

0,0 – Miłomłyn, rozgałęzienie szlaków przy śluzie
0,5 – Miłomłyn, most drogowy, za nim w prawo odnoga opływająca miasteczko, które położone jest wskutek tego na wyspie, w nim resztki gotyckich murów obronnych
1,5 – most kolejowy
3,1 – jezioro Ilińsk (Jelonek); dogodne miejsca na biwak w zatoce na lewo albo na półwyspie
5,4 – Wólka Majdańska, most; szlak prowadzi przez 3 małe jeziorka i łączące je odcinki kanałowe
7,8 – Liksajny, most drogowy, za nim wypływ na jezioro Duckie (Ruda Woda)
12,1 – z prawej wejście na Kanał Bartnicki (Ducki) o długości 1 km, prowadzący na malownicze jezioro Bartężek o długości 6,5 km; na jego końcu wieś Tarda
18,9 – Wilamowo, wieś nad jeziorem (p), pole biwakowe
20,9 – wypływ kanału z jeziora Duckiego, most drogowy
22,4 – Małdyty, most drogowy, 300 m dalej jezioro Sambród
25,5 – most kolejowy nad jeziorem
27,3 – wypływ kanału z jeziora
28,7 – Rybaki (p), Karczemka (l), most, zaraz za nim kolejny, po czym kanał prowadzi przez osuszone podczas jego budowy jezioro Piniewo
32,7 – w lewo wejście na jezioro Budwity (do wsi Budwity 1,5 km)
35,5 – most, z p. w odległości ok. 1 km wieś Drulity
36,7 – pochylnia Buczyniec o długości 490 m, różnica poziomów 20,6 m, najbardziej malownicza ze wszystkich, udostępniona do zwiedzania, możliwość biwakowania
37,7 – Kąty, most, za nim dwa kolejne
38,7 – pochylnia Kąty o długości 404 m, różnica poziomów 18,9 m
39,7 – Śliwice, most, za nim kolejny
41,6 – pochylnia Oleśnica o długości 479 m, różnica poziomów 24,2 m
43,4 – Jelenie, most
43,8 – pochylnia Jelenie o długości 433m, różnica poziomów 22 m; pole biwakowe
44,7 – Jelonki, 2 mosty; we wsi gotycki kościół i plebania z XVIII w.
45,8 – pochylnia Całuny o długości 352 m, różnica poziomów 13,8 m, za nią most
52,0 – jezioro Drużno, zarastające, ornitologiczny rezerwat przyrody, dawna zatoka morska, płynąć wyznaczonym szlakiem wodnym; nad jeziorem znajdował się zapewne wczesnośredniowieczny port Truso, którego pozostałości odkryto w Janowie Pomorskim
57,2 – wypływ rzeki Elbląg
61,1 – ujście rzeki Tiny (l), za nim mosty kolejowy i drogowy
62,6 – Elbląg, most drogowy, przed nim z p. kemping; z lewej Wyspa Spichrzów, z prawej Stare Miasto, w znacznym stopniu zrekonstruowane; warto zobaczyć gotyckie kościoły zwłaszcza pw. św. Mikołaja z bogatym wyposażeniem i Bramę Targową; przystań statków pasażerskich (p); nad rzeką dwie kładki dla pieszych; za starówką tereny stoczniowe
66,0 – mosty kolejowy i drogowy
66,4 – w lewo wejście na Kanał Jagielloński o długości 5,8 km, prowadzący do Nogatu
72,7 – ujście rzeki Elbląg do Zalewu Wiślanego

Kanał Elbląski: Miłomłyn – Buńki

Kanał jest również zwany na odcinku do jeziora Drwęckiego – Kanałem Warmińskim, a od Ostródy do jeziora Szeląg Mały Kanałem Ostródzkim.
Ilość dni spływu: 2
Trudność: ZWA
Uciążliwość: u 1
Malowniczość: ***

Orientacyjny kilometraż – przeszkody i ciekawostki:

0,0 – Miłomłyn, rozgałęzienie szlaków przy śluzie; po pokonaniu śluzy i mostu płyniemy kanałem wykorzystującym dawne koryto rzeki Liwy, zatem dość krętym
3,5 – Liwa, most
4,6 – śluza Zielona, przy niej można biwakować za zgodą śluzowego
5,5 – most drogowy
10,5 » – jezioro Drwęckie; płynąc na zachód można kontynuować wędrówkę szlakiem Drwęcy; szlak Kanału Elbląskiego prowadzi w prawo, na wschód; do Ostródy jest to wspólny odcinek szlaków Kanału Elbląskiego i Drwęcy
13,0 – Czarny Róg, most kolejowy nad jeziorem Drwęckim; tuż przed nim z prawej ujście Strugi Morlińskiej, którą można dotrzeć przez jezioro Jakuba do jeziora Morliny – do końca tego ostatniego 4 km; za mostem w lewo najszersze ploso jeziora Drwęckiego, ciągnące się na długości 5,2 km do Piławek, gdzie jest ośrodek PTTK; na wyspie znajdującej się na tym plosie dogodne miejsce biwakowe
14,8 » – Ostróda, wypływ Kanału z jeziora Drwęckiego, most; na południe od wypływu ujście górnego odcinka rzeki Drwęcy do jeziora; w Ostródzie warto zobaczyć zamek krzyżacki i gotycki kościół
15,1 – śluza Ostróda, za nią most i wypływ na jezioro Pauzeńskie; do północnej zatoki jeziora uchodzi rzeka Szelążnica o długości 4,4 km, stanowiąca alternatywę dla odcinka Kanału między jeziorami Pauzeńskim a Szeląg
16,8 – wypływ Kanału z jeziora Pauzeńskiego
19,1 – most, śluza Mała Ruś
21,1 – z l. rzeka Szelążnica, która płynie stąd do jeziora Pauzeńskiego
21,4 – jezioro Szeląg Wielki; płynąc w lewo po 5,5 km można dotrzeć do końca jeziora z polem biwakowym; na wprost ujście rzeki Taborki; szlak Kanału prowadzi w prawo
29,0 – most drogowy i ceglany przepust pod linią kolejową i szosą
29,5 – jezioro Szeląg Mały; nad nim z l. stanica wodna PTTK w Starych Jabłonkach, dalej wieś Staszkowo z kempingiem
33,3 – Buńki, osada na krańcu jeziora Szeląg Mały

Kanał Elbląski: Miłomłyn – Iława

Odcinek zwany też Kanałem Iławskim albo Kanałem Jana Pawła II
Ilość dni spływu: 2
Trudność: ZWA – ZWB
Uciążliwość: u 1
Malowniczość: ***

Orientacyjny kilometraż – przeszkody i ciekawostki:

0,0 – Miłomłyn, rozgałęzienie szlaków przy śluzie; płynąć na zachód pod mostem
1,5 – Kamieńczyk, most
3,8 » – Dębinka, most; można stąd przewieźć kajaki nieco ponad 2 km na jezioro Gil Wielki na początku szlaku Iłgi
4,7 – Karnity, pierwszy most, kilometr dalej kolejny; w Karnitach warto zobaczyć pałac neogotycki nad jeziorem Karnickim
7,0 – Ligi, początek grobli o dlugości 484 m, którą Kanał biegnie ponad 2 metry ponad powierzchnią jeziora Karnickiego, położonego po obu stronach kanału; most nad kanałem oznacza, że grobla została już pokonana
8,9 – Mozgowo, most, 500 m dalej kolejny most
10,1 – jezioro Dauby
11,5 – most na przesmyku między jeziorami Dauby a jeziorem Jeziorak; Jeziorak o długości 27,5 km i powierzchni 34 km2 jest jednym z najciekawszych jezior w Polsce, o rozbudowanej linii brzegowej, z ładnymi miejscami biwakowymi, także na wyspach
15,5 – Chmielówka, rozgałęzienie jeziora; można stąd popłynąć na północ 17,7 km do Zalewa nad jeziorem Ewingi (Chmielówka – Siemiany 3,9 km; Siemiany – wejście na jezioro Płaskie 1,9 km, stąd w bok do Jerzwałdu 5 km; jezioro Płaskie – wejście Kanał Dobrzycki 6,1 km; dlugość Kanału Dobrzyckiego to 2,4 km; jeziorem Ewingi do Zalewa 3,4 km)
21,5 – wejście na jezioro Widłągi
31,0 » – Iława, wypływ Iławki z jeziora Jeziorak; w mieście warto zobaczyć gotycki kościół i historyzującą oraz secesyjną zabudowę
31,5 – most nad przesmykiem na niewielkie jezioro wewnątrz miasta
32,2 – Iława, najdalszy południowy kraniec Jezioraka

Literatura: B. Jastrzębski, Turystyczne szlaki wodne Polski, Warszawa 1960; J. Kuran, St. Czajkowski, Kajakiem po Mazurach i Warmii, Warszawa 1960; J. Bałdowski, Kanał Elbląsko-Ostródzki, wyd. 1980; Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, pod red. M. Mileskiej, Warszawa 2000; M. Lityński, J. Goleń, Szlak wodny Drwęcy, Weli i Pojezierza Brodnickiego, Warszawa 2000; J. Rusiecki, Pętla toruńska, Toruń 2004; strona internetowa Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

[responsivevoice_button button rate=”1″ pitch=”1.2″ volume=”0.8″ voice=”Polish Female” buttontext=”czytaj treść artykułu”]

Szlak kajakowy rzeki Iławki dopływ Drwęcy.

Charakterystyka szlaku: łatwy do pokonania, ciekawy pod względem przyrodniczym. 21,2 kilometrową trasę możemy przepłynąć w ciągu jednego dnia. łączy j. Jeziorak z rzeką Drwęcą. Spływ nieopodal wsi Ławice, miejsce urodzenia noblisty, Emila Behringa.

0,0 km – Iławka wypływa z j. Jeziorak w jego wschodniej części. Opis szlaku rozpoczynamy od zatoki znajdującej się nieopodal Starego Miasta.
0,5 km – Most drogowy na trasie Iława-Zalewo. Rzeka rozszerza się w małe rozlewisko, po prawej i lewej stronie rzeki domy jednorodzinne, bujna roślinność, drzewa.
1,0 km – Po lewej kanał łączący Iławkę z jeziorem łabędź.
1,2 km – Rzeka skręca w kierunku południowo-wschodnim, przechodzi w dwie odnogi. Prawą jest częściowo zasypany kanał, wykopany kiedyś dla potrzeb dziś już nieczynnego młyna.   
1,5 km – Most drogowy, jaz, po prawej stronie stary młyn, konieczność przeniesienia kajaka po po prawej stronie rzeki.
1,7 km – Iławka przechodzi w małe rozlewisko.
2,0 km – Most kolejowy.
2,3 km – Most drogowy – obwodnica Iławy.
2,5 km – j. Iławskie, powierzchnia 15 ha, maksymalna głębokość 2,8 m, szerokość do 750 m, długość 3,7 km. Gatunki występujących ryb: węgorz, karaś, płoć, leszcz, amur, karp, lin. Jest to bardzo malownicze jezioro, mocno wydłużone w kierunku południowo- zachodnim. Południowa część akwenu kilkakrotnie zmienia kierunek i ostatecznie skręca na zachód. Linię brzegową urozmaica zatoka położona w środkowej części zachodniego brzegu. Największa wśród trzech wysp , porośnięta lasem, leży w środkowo- północnej części zbiornika. Brzegi akwenu sę wysokie, górzyste, stromo opadające do lustra wody. Otoczenie stanowią  pola uprawne, w zachodniej części rośnie las.
4,5 km – Na wschodnim brzegu j. Iławskiego położona jest wieś Dół.
6,0 km – Wypływ Iławki z j. Iławskiego
7,0 km – Most drogowy, wieś Dziarny, nieopodal Ławice. Wieś Ławice została założona w 1325 roku. W 1854 urodził się tam Emil Behring – lekarz, wynalazca surowicy przeciwtężcowej i przeciwbłoniczej, laureat nagrody Nobla w dziedzinie medycyny (1901). We wsi przy szkole pomnik noblisty. W Dziarnach przy wysokim stanie wody konieczność przenoszenia kajaka.
9,0 km – Na lewym brzegu osada Kazianka, most drogowy.
10,5 km – Po prawej stronie wieś Dziarnówko. Młyn i most drogowy. Na rozwidleniu rzeki należy kierować się w lewo. Przed mostem jaz. Przenośka kajaków brzegiem. Poniżej Dziarnówka rzeka staje się kręta. Nurt wyraźnie przyspiesza. Po lewej stronie rozciąga się 12 stawów rybnych, po prawej las i taras widokowy z tablicami edukacyjnymi opisującymi rzekę i otaczający ją teren. Obok tarasu miejsce na ognisko, wiata.
16,5 km – Most drogowy we wsi Mały Bór i leśniczówka Papiernia. Dalej, aż do ujęcia do Drwęcy, rzeka wije się wśród mokradeł, wokół gniazda ptaków, między innymi łabędzi.
18 km – Ujęcie do Drwęcy. Skręcamy w prawo.
21 km – Most drogowy na trasie Sampława-Iława.
21,5 km – Po prawej stronie obozowisko przy gospodarstwie. Możliwość wyjęcia kajaków z wody. Miejsce dostępne dla samochodów.

[responsivevoice_button button rate=”1″ pitch=”1.2″ volume=”0.8″ voice=”Polish Female” buttontext=”czytaj treść artykułu”]

Krótka charakterystyka szlaku: rzeka nosi wiele nazw: Gardęga, Gardzięga, Gardeja, Jardęga; w górnej partii uregulowana, płynąca prostymi odcinkami wśród pól, przez dwa jeziora, bez przeszkód; od Szembruka diametralnie inna niż dotąd, spływa w kierunku doliny Osy pogłębiającym się wąwozem; ma tu znaczny spadek (około 4‰), a ilość przeszkód: zwalonych drzew i głazów w korycie jest bardzo duża, zwłaszcza poniżej Sobótki, gdzie rzeka płynie jarem przez przepiękny rezerwat przyrody; jest na tym odcinku jedną z najtrudniejszych rzek pomorskich stąd też miano królowej zwałki. Ta rzeka nie wybacza błędów. Z uwagi na znaczny spadek wystarczająca ilość wody do spływu występuje w rzece na tym odcinku tylko przy wyższych stanach, głównie wiosną (roztopy); odcinek ten najlepiej pokonywać w niewielkiej (kilkuosobowej) grupie doświadczonych kajakarzy. W przeciwieństwie do Drwęcy czy Pojezierza Brodnickiego, Gardęga jest wyjątkowo ciężkim szlakiem. Grupom amatorskim zdecydowanie odradzamy spływ Gardegą.

Położenie: Pojezierze Iławskie, dopływ Osy
Odcinek dostępny dla kajaka: Przęsławek – Rogóźno Zamek (22,6 km)

Informacje o przepłyniętym odcinku:

Ilość dni płynięcia: minimum 8 godzin, w tym od Sobótki 4 godziny
Trudność: do Szembruka ZWA, od Szembruka ZWC – WW I, od Sobótki WW I (WW II)
Uciążliwość: do Szembruka u 1, od Szembruka u 3, od Sobótki u 5
Malowniczość: do jez. Kuchnia *, potem do Sobótki **, od Sobótki ***

Orientacyjny kilometraż – przeszkody i ciekawostki:

22,6 – Przęsławek, most na Gardędze; jest tu głęboka, o niewielkim spadku i uregulowana, więc zapewne można by popłynąć nią swobodnie z jeszcze wyższego punktu, tylko nie wiadomo po co, bo z powodu regulacji odcinek ten będzie pewnie nudny; powyżej mostu podziemnym przepustem uchodzi struga z jezior Klecewskiego i Klasztornego, dostępna do płynięcia zapewne jedynie podczas bardzo wysokiego stanu wody (chyba, że ktoś lubi odpychać się wiosłem od brzegów i szorować dnem kajaka o dno)
19,5 – most wśród pól
18,5 – ujście rzeki do jeziora Nogat
15,7 – wypływ z jeziora Nogat, jaz (wiosną można spodziewać się, że będzie otwarty), most
12,9 – most, za nim wpływ na jezioro Kuchnia o zalesionych brzegach
12,1 – wypływ z jeziora Kuchnia; kolejno rzeka płynie leniwie przez las, trzcinowisko i niewielkie jeziorko, całkiem malowniczo
11,2 – wypływ rzeki z ostatniego jeziorka
10,7 – Szembruk, most; za nim z prawej drewniany kościół z XVIII w.
9,7 – Szembruk, most drogowy; rzeka przepływa pod nim długim ceglanym przepustem; z prawej łączka – dogodne miejsce do rozpoczęcia spływu; charakter rzeki ulega gwałtownej zmianie: dolina zaczyna się pogłębiać, spadek rośnie, pojawiają się bystrza, pnie i gałęzie w korycie, którego szerokość wynosi tu kilka metrów i taka będzie do ujścia
7,7 – Szembruczek, most, pod nim bystrze
7,3 – Szembruczek, drugi most
5,6 – Sobótka, most, z lewej zabudowania d. PGR-u; zaczyna się najtrudniejszy odcinek rzeki, płynącej głębokim wąwozem o stromych, nierzadko prawie pionowych zboczach; jest on objęty ochroną jako rezerwat leśny „Rogoźno Zamek”; gwałtowne i długie bystrza, ostre meandry, bardzo liczne (z reguły co kilka metrów) zwalone drzewa, tarasujące nierzadko całą szerokość rzeki; woda przelewając się przez nie tworzy uskoki; przy wyższym stanie wody niektóre miejsca mogą być bardzo niebezpieczne!; odcinek ten należy pokonywać kajakiem jedynką; na ten odcinek nie powinni wybierać się niedoświadczeni kajakarze, gdyż należy posiadać doświadczenie w spływach rzekami górskimi i dobre opanowanie kajaka; osoby, którym odcinek z Szembruka wydał się odcinkiem trudnym powinny w Sobótce zakończyć spływ; trzeba pamiętać, że odcinek od Sobótki do Rogóźna zajmuje około 4 godzin i nie ma na nim możliwości ewakuacji sprzętu i osób – jedynym wyjściem w sytuacji awaryjnej jest wdrapanie się na ściany wąwozu i poszukiwanie ponad nim ludzkich siedzib
0,2 – Rogóźno Zamek, próg dawnego młyna z palisadą kołków za przelewem; spływanie raczej nie zalecane; na wzgórzu z lewej strony ruiny zamku krzyżackiego; most, za nim ostatnie bystrze Gardęgi
0,0 » ujścia Gardęgi do Osy; spływ można zakończyć na przeciwległym brzegu Osy na łączce przy moście na Osie (droga na Grutę)